A w sobotę pieczono chleb.

Nic wtedy nie było ważniejsze od nagrzanego pieca i ciasta, w które Michałowa wkładała spracowane dłonie i ugniatała tak, jak przed wielu laty ugniatane były jej piersi, jędrne i bujne, wylewające się spod przyciasnej halki.

Nic nie było ważniejsze, więc spoglądała tylko spod oka na Maryśkę, leżącą w pierzynach pod oknem, po drugiej stronie izby. W duchu prosiła Boga, aby to przyszło pod wieczór, nie teraz, gdy największa robota.

Ciasto już rosło, odpoczywało w słomianych kobiałkach pod bieluśką szmatką. Żytnia mąka, woda, rozczyn i przyprawy. Jakie? To wiedziała tylko Michałowa, a przedtem jej matka, babka i prababka. Tajemny składnik, który sprawiał, że chleb miał delikatną nutę goryczy, tak przyjemnie szczypiącą w język.

Trzeba zgiąć kark i długimi badylem wymieść niedopalone drewienka. Potem wyłożyć wnętrze pieca chrzanowymi liśćmi, aby popiół nie przykleił się do bochenków, bo cała robota pójdzie na marne.

- No cicho, Maryś, cicho.

To najsmaczniejszy chleb w całej wsi, tego Michałowa była pewna. Piecze taki od trzydziestu lat, co sobotę. Z jedną tylko przerwą, gdy Prusacy wywieźli ze wsi żarna. Ale to były dawne czasy. Trudne i czarne.

- Jeszcze nie pora, Maryś, znam się ja na tym. Za wcześnie, żeby po babkę lecieć.

Cudny zapach. Nie ma chyba piękniejszego. Powoli wypełnia całą izbę. Wszystkie kąty. Wsiąka w drewniane belki, unosi się pod powałę a potem wysoko, wysoko. A niechże Pan Bóg tez coś z tego pieczenia ma.

Gotowe. Stygną bochenki na ławie, ułożone jeden koło drugiego, równiutko jak koraliki różańca. Zobaczysz jutro już będziesz jadła a za tydzień w pole wyjdziesz. Silna z ciebie dziewucha, do mnie się wdałaś.

- Józiu, biegnij co sił w nogach. Wołaj babkę. I chłopów z pola. Niech też już wiedzą o tym co ma przyjść. I trzeba wody gotować i szmaty moczyć. Tylko jeszcze kołacze do pieca włożę. Na jutro jak znalazł będą.

***

Marysia powiła synka, gdy już szarzało za oknem, gdy wieś powoli kładła się spać. Chłopczyka pulchnego i rumianego niczym ta skibka chleba, którą z rana będzie można odkroić i masłem grubo posmarowaną położnicy podać, aby szybciej siły jej wróciły.