Ciężar właściwy Andrzeja Waltera - Zola111
Publicystyka » Recenzje » Ciężar właściwy Andrzeja Waltera
A A A
  • Autor książki: Andrzej Walter
  • Gatunek książki: Tomik poezji
  • Tytuł: Ciężar właściwy
  • Kategoria: Liryka
  • Forma książki: Wydawnictwo Adam Marszałek

    Jeden z ciekawszych erotyków, jakie mnie ostatnio spotkały, bo to przecież wiersze spotykają nas, nie odwrotnie, czekał na mnie w książce Andrzeja Waltera pt. Ciężar właściwy. To tomik poezji wydany nakładem Wydawnictwa Adam Marszałek w Toruniu 2017 r, sygnowany numerem ISBN 978-83-8019-759-6.  Tytuł uzasadnia się motywem przewodnim zbioru, bowiem w kilku wierszach pojawia się konsekwentnie jako cecha fizyczna nie tylko przedmiotów, ale, co ciekawsze, także wobec abstraktów: uczuć, wrażeń, emocji, potrzeb. O autorze wydawca mówi na plecach okładki:

    Andrzej Walter jest poetą. Stwierdzenie tego faktu umiejscawia go w getcie niezliczonych, podobnych mu, odszczepieńców. Smutny to dziś los być poetą. Andrzej Walter jest też księgowym. Księguje rzeczywistość po stronie strat, księguje słowa po stronie zysków. Robi niezłe zdjęcia, w którym to - jak uważa - rzemiośle niepokojąco się rozwinął. Zrobił kilka ciekawych wystaw, pokazuje te fotografie tu i ówdzie, kocha ich wykonywanie. Próbuje pisać: wiersze, publicystykę... jakoś tam dotykać: własnej wrażliwości, uczuć, potrzeby wyrażenia "inaczej" tego i tamtego... świata. Należy do Związku Literatów Polskich.

    Poeta pokolenia czterdziestolatków plus (1969), wszechstronny artysta, jest ponadto współredaktorem E-Tygodnika Literackiego Pisarze.pl. a Ciężar właściwy to już siódmy jego tom poezji. Wiersz, od którego zaczynam ten szkic, to bezpretensjonalne wyznanie miłości, w którym poeta, grafik i juror uznanych konkursów poetyckich (takich jak ten O Złotą Różę), pisze:

 

 

Kochać Cię to
tęsknić.
Tęsknić, gdy jesteś obok,
tęsknić,
gdy wracasz po chwili,
tęsknić,
nawet
gdy pijesz kawę.
 
(…)
Kochać Cię
to jedyny powód
do życia.
(…)
                                                     (Budzik. s. 37 – 38)
 
    Idąc tropem leitmotivu znajdujemy tu następne wiersze, w których poeta łamie podobne zakazy, jak pisownia wielką literą zaimków zwrotu do adresata, powtórzeń, nadużywających zasadność anafory. Liczy się treść, i tylko treść. Wyznanie wiecznej chłopięcości, przynależność do młodych duchem Piotrusiów Panów, dla których najważniejsza jest miłość i pasja, i bez której ten świat byłby strasznie nudny, a zorganizowany tak racjonalnie, że strach, w świecie osaczonym plastikiem. Kolejny wiersz z ciężarem właściwym, a właściwie pierwszy (bo inicjuje zbiór), to Chłodna metryka:
 
Jest we mnie
bezmiar nowego ciężaru.
To gorycz narodzin
w glinianym bezładzie.
 
Niedostateczny
z bezradności,
mierny z trwania,
ledwie zauważalna
zasada.
 
Moją obecność uzasadnia
niepewność.
 
Kiedy byłem dzieckiem kupiono mi książeczkę.
- Czy umiecie się dziwić? Do dziś nie wiem.
 
Wykluł mnie
wiek krwi
oraz
patos lęku.
 
    Jak bardzo dziś aktualny jest ten tekst, wskazujący odpowiedzialność za kondycję pokolenia! Gliniany bezład, wiek krwi i patos lęku… ledwie zauważalna zasada… bardzo przypomina mi problematykę Oeconomia divina Czesława Miłosza w spuściźnie kulturowej i dorobku poprzednich pokoleń.  Owszem, w wymiarze mniej uniwersalnym, ale jednak.
 
    Najmocniej sygnuje się i leitmotiv i tytuł zbioru w wierszu o tym samym tytule. Wiersz pt. Ciężar właściwy to autoteliczny tekst, stanowiący ważny punkt w rozważaniach na temat sensu poezji, jej przydatności bądź nieprzydatności (bo od dawna wiadomo, że marginalizowana, nawet pogardzana, stanowi w kulturze taką wartość, jak kolor lakieru do paznokci lub deseń krawata poety/poetki). Walter mówi:
 
Zapytano mnie,
ile waży poezja, jakby to było masło albo kilogram sera.
Cóż za pytanie
Na miarę czasów.
 
Kiedyś wydawało się, że to stutonowy walec,
a jednocześnie lekka jak piórko siła
zdolna ruszyć z podstawy,
bryłę istnienia.
Dziś wydaje się, że wiem, iż to obwoźny ogród pawi,
które z lęku przed nicością
rozkładają przed sobą ogony i głośno
skrzeczą dla zmylenia orientacji.
Chyba nie można zważyć poezji. Może warto
jedynie pytać
o jej ciężar właściwy, ale może też żaden wymiar
nie usprawiedliwia jej bytu.
Kiedy poskramia się słowa,
krew ożywa wypływając do mórz i oceanów, gdzie
nic nie wydarza się dwa razy,
a dusza tonie
pozbawiona
 
tratwy ratunkowej.
                                                                         (Ciężar właściwy, s. 10.)
 
    Bo poezja jest tratwą ratunkową, swoistym azylem, do czego dość niechętnie, a przynajmniej dość opieszale przyznaje się kultura konsumpcyjna, komercyjna, zniżająca loty do realistycznej prozy życia. Na uwagę zasługuje tu lekko przetworzony cytat z Szymborskiej:
 nic nie wydarza się dwa razy,
Jednak w nowym kontekście, w nowej konfiguracji elementów przestrzeni lirycznej. Ileż znamy wierszy o wartości, przydatności i wadze poezji? Mnóstwo. I nadal się uganiamy za rozumieniem istoty liryki. Ale przecież jest podobnie z pojmowaniem sensu kultury w ogóle. Teoria tratwy ratunkowej wydaje się być zupełnie dobra, uzasadniona. Tylko że poeci nie idą do nieba. Nie dostali zaproszeń. (wiersz Miraż, s. 71.)
 
Młodzi poeci rozmawiają z księżycem,
mówią do stokrotek, krzyczą na gwiazdy,
kradną Bogu sny. 
 
Starzy poeci
Tylko wysłuchują księżyca (…)
                                                      (Rozmowy o niczym, s. 72. – 73.)
 
    Gdyby się wydawało, że rutyna dosięga tylko takich profesji jak lekarz, nauczyciel czy księgowy, z wątpliwą przyjemnością dowiadujemy się, że także – poetów. To, rzecz jasna, żart, bowiem Walter w tym wierszu mówi o roli doświadczenia i dojrzałości. Wbrew Odzie do młodości wskazuje ją, skłaniając się ku tezie, że raczej Ogólniki Norwida i Liryki lozańskie Mickiewicza, niż juwenilia młodych wkurzonych. Oczywiście nie chcę generalizować, bo obok motywu ciężaru właściwego zaraz pojawia się inny stały motyw tego zbioru, mianowicie Nibylandia, z tym, że jednak znowu rozumiana i interpretowana de novo.
    Wracając jednak do motywu ciężaru właściwego: Odnajdziemy go w jeszcze innych tekstach. Zawsze jednak będzie się odnosił do metaforycznie ujmowanych cech nie-fizycznych, wartościując je i wskazując: właściwe, to te ważne i wartościowe humanitarnie.  Oba te motywy spotykają się ze sobą i splatają w wierszu List dla J ze str. 85 – 86:
 
(…)
 
Nauczyłem się na pamięć wszystkich
niewysłanych słów
i niezaklejonych marzeń.
Znaczki wyblakły
od pragnień.
(…)
 
Nibylandia mieszka ze mną,
Jej ciężar
jest właściwy.
Zna dwa słowa –
Kocham Cię.
 
    Poeta posługuje się równie chętnie motywem wyspy, łącząc go z symbolem zastępczego świata, świata alternatywnego, oddzielającego plastikowy erzatz realnego i realistycznego bytowania w świecie bezwzględnego biznesu od życia w romantycznych/ sentymentalnych chmurach, które także dość często ukazują się tu jako desygnat poszukiwania ideału.
Niewłaściwy ciężar ludzkich doznań, negatywnych wrażeń w konsumowaniu (dosłownie) dóbr tego świata, odczytujemy w ostatnim wierszu zbioru: pt. Oczy, w którym autor symbolicznie mierzy się z konsumpcjonizmem epoki, szacunkiem wobec zwierząt, nawet najbardziej ukochanych koni:
 
(…)
Ich ciężar
jest nad wyraz – niewłaściwy.
Właściwie nawet my
odkryliśmy ten zaginiony świat, w którym
smutnieją konie, bo uznano je
za nieużyteczne, a znacie przecież los koni,
które ślepną albo kuleją.
(…)
 
    W tym tomie warto zwrócić uwagę także na głos pokolenia, z którym to autor rozprawia się w wierszu Nasza klasa (s. 18.) oraz Milenium spleen, (s. 24 – 25) wskazując na zmarnowany potencjał i rozczarowanie  okresem przemian, transformacji ekonomicznej i politycznej. Na przesłanie dla potomnych, odpowiedzialność przodków wobec kreacji świata, pożytecznego dla rozwoju potomków, by chronić w nich wrażliwość, co w tej sferze Walter czyni nadrzędnym celem, wręcz obowiązkiem:
 
Przedwieczność
 
Trzeba ocalić naiwność. Ratować dzieci spod kół rozpędzonych
ciężarówek i nasycać sobą trakty, gdzie dobrze się bawią
poławiacze rzeczywistości. Ratować sny przed marą
i cieniem oraz kluczyć w labiryntach mutacji masowych
złudzeń.
Trzeba być.
Aby żyć.
Być Lestrygonem i Cyklopem, i gniewnym Posejdonem, i owieczką
prowadzoną do krematoriów i mieć Itakę,
namiastkę przypływu. Słowo „nigdy”
oprawić w ramki
i powiesić obok krzyża.
I patrzeć jak dziecko
nazywa wszechświat
drogą
i ścieżką w nieznane,
a potem być Ikarem, który nigdy
nie spadnie.
(…)
                                                     (Przedwieczność, s. 41.)
 
    O miłości i powinności, rozczarowaniu i nadziei, marzeniu i niemożności, mówi się tu prostym językiem. Rozgrywa się stałe motywy, stare, jak historia kultury, z dystansem i umiarem w ocenie. Z perspektywy świadka i uczestnika wydarzeń podmiot liryczny wierszy Andrzeja Waltera upatruje constans w świecie różnych zawirowań w miłości, traktowanej jako punkt widzenia i

odniesienia wobec innych, ważnych problemów życia.
 
(…)
Kiedy na nie patrzę,
Lecę pod niebo –
do radości, nadziei,
do ciebie. (…)
 
Chmury na szczęście
Są bardzo dyskretne,
nieskończone i majestatyczne
 
i nieustannie
 
pozwalają wierzyć
w człowieka…
                                  (Na koniec o chmurach, s. 92 – 93)
 
    Okładkę zbioru pięknie oprawia symboliczna fotografia maszynki perpetuum mobile autorstwa Andrzeja Waltera, zbiór zredagował Szymon Gumenik, a motto stanowi wiersz Anny Kajtochowej, zmarłej w marcu 2011 roku poetki z Krakowa. Czy wobec powyższej treści szkicu polecam lekturę Ciężaru właściwego? Polecam.
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

Poleć artykuł znajomym
Pobierz artykuł
Dodaj artykuł z PP do swojego czytnika RSS
  • Poleć ten artykuł znajomemu
  • E-mail znajomego:
  • E-mail polecającego:
  • Poleć ten artykuł znajomemu
  • Znajomy został poinformowany
Zola111 · dnia 09.02.2018 13:58 · Czytań: 2197 · Średnia ocena: 0 · Komentarzy: 0
Komentarze

Ten tekst nie został jeszcze skomentowany. Jeśli chcesz dodać komentarz, musisz być zalogowany.

Polecane
Ostatnie komentarze
Pokazuj tylko komentarze:
Do tekstów | Do zdjęć
valeria
28/11/2022 19:44
Ciekawy wiersz, życie to proces, jak się teraz patrzy na… »
al-szamanka
28/11/2022 18:30
Poszperalam troche tu i tam, w roznych tekstach roznych… »
Kazjuno
28/11/2022 14:47
Dzięki Marku za komentarz i bardzo pozytywną ocenę. Masz… »
Marek Adam Grabowski
28/11/2022 14:25
Bardzo dziękuję. Ciekawy komentarz. Pozdrawiam »
Kazjuno
28/11/2022 14:02
Zacząłem od "Mądrości sowy". Wybacz, że nie… »
Marek Adam Grabowski
28/11/2022 11:57
Co do opowiadanie - jest ciekawe. Niby o walczę, ale… »
skroplami
28/11/2022 11:31
Piękne, prawdziwe, poruszające. »
Darcon
28/11/2022 11:02
Dziękuję. »
AnDob
28/11/2022 09:21
Teraz tekst stracił melodię czy zyskał nową.? A co jeśli… »
Yaro
28/11/2022 06:41
Witam Duszku ! Ciekawe teksty o reinkarnacji i podróży… »
Dobra Cobra
27/11/2022 20:35
Wspaniala odpowiedź! Rzeczowa, ale bez nacisku, szanującą… »
Kazjuno
27/11/2022 19:50
Dzięki, Dobra Cobro, za przemiłe słowa. Decyzja o wybuchu… »
Dobra Cobra
27/11/2022 16:47
Kaz, Bo to opowieść ku pokrzepieniu serc, co jest prawdą i… »
Dobra Cobra
27/11/2022 16:36
Aj, qrde, już człowiek się nigdy nie oderwie od tego… »
wolnyduch
27/11/2022 14:26
Wiem, że ten portal istnieje nadal, ale też już się na nim… »
ShoutBox
  • Wiktor Orzel
  • 27/11/2022 11:29
  • Napiszę do Ciebie na pw w tej sprawie ;)
  • Dark
  • 26/11/2022 11:27
  • Witam. Dostałem ofertę z wydawnictwa Novae res na mój zbiór opowiadań. Koszty pół na pół. Ktoś się orientuje czy warto w to inwestować?
  • Darcon
  • 24/11/2022 17:35
  • Uwaga, uwaga! Zostało ostatnie wolne miejsce w konkursie "Malowanie słowem"!
  • TakaJedna
  • 24/11/2022 12:53
  • Ja oczywiście żartuję, bo w gruncie rzeczy nie ma to chyba żywotnego znaczenia, ale skoro może działać dobrze, to dam mu trochę czasu ;)
  • Wiktor Orzel
  • 24/11/2022 12:49
  • Silnik portalu potrzebuje jeszcze trochę czasu, żeby wszystko przemielić, żeby dane były jeszcze bliższe prawdy. ;)
  • TakaJedna
  • 24/11/2022 12:45
  • Nie żebym narzekała, ale byłam online przed chwilą, a pokazuje, że po raz ostatni byłam o 9:34. ;)
  • TakaJedna
  • 24/11/2022 12:39
  • Grunt to porządek :)
  • Wiktor Orzel
  • 24/11/2022 12:11
  • Zabłąkane daty ostatnich wizyt w końcu wróciły do odpowiedniej czasoprzetrzeni, tak samo licznik nieprzeczytanych postów powinien wskazywać już prawdziwe dane ;)
  • Darcon
  • 22/11/2022 18:39
  • Uwaga! W konkursie wolne już tylko trzy miejsca. Dłużej nie zwlekajcie. :)
Ostatnio widziani
Gości online:0
Najnowszy:Usunięty
Wspierają nas