Andrzej Pilipiuk - Planowanie kariery - valdens
Dla użytkownika » Warsztaty Andrzeja Pilipiuka » Andrzej Pilipiuk - Planowanie kariery
A A A
Witajcie drodzy kandydaci na grafomanów. W dzisiejszym odcinku ci z Was, którzy jeszcze nie zniechęcili się do kroczenia krętymi ścieżkami literatury, zostaną zniechęceni ostatecznie. Omówimy sobie rozległy temat planowania kariery.
Każdy z Was po wyknoceniu pierwszego opowiadania zastanawiał się zapewne, ile to jest warte i kiedy będzie go stać na willę z basenem, limuzynę oraz towarzystwo rozwiązłych kobiet.
Na rynku mamy kilka pism branżowych, w których można debiutować. Problem ten zasygnalizowałem już wcześniej parokrotnie. Napisałem jak przedrzeć się przez redaktorów i inne nieprzyjemności.
Przyjmijmy, że opublikowaliśmy nasz pierwszy tekst. Nasuwa się zrozumiałe pytanie: co dalej?
Powiedzmy sobie od razu. Każdy zawodowy grafoman płodzi dzieła i dziełka w tempie kilku - kilkunastu rocznie. Dzielimy je na dwie grupy: zwykłe oraz wielkie opowiadania. Zwykłe opowiadania - to 99% produkcji krajowych grafomanów. Teksty na tyle dobre, by można je było bez wstydu zamieścić w gazetce i bez bólu przeczytać. Każdy z Was takowe napisze zamieści i spokojnie może sobie o nich zapomnieć. Podobnie po jakimś czasie zapomną czytelnicy. Opowiadanie to miła chałturka. My sobie skrobiemy, czasopisma publikują, czytelnicy czytają i się cieszą. Wreszcie coś tam za nie kapie. Kilkadziesiąt, kilkaset złotych - czasem ciut więcej. Jeśli jednak poważnie myślimy o reperowaniu budżetu honorariami, musimy wydać książkę.

Moja recepta na sukces komercyjny była prosta jak konstrukcja cepa. Po pierwsze należało zbudować sobie markę - sprawić żeby nazwisko było rozpoznawalne. Grupy czytelnicze pokrywają się tylko częściowo. Inny czytelnik sięga po "Fantastykę", inny po "Science fiction", wreszcie ci, którzy sięgają po "Fantasy" zazwyczaj nie czytają dwu pierwszych tytułów. Zamieszczałem opowiadania, gdzie tylko się dało. Tam, gdzie płacili i tam, gdzie płacili kiepsko. Dawałem teksty gratis do fanzinów i do informatorów konwentowych. Atakowałem nieustannie przez kilka lat. Wpychałem swoje wypociny nawet do czasopism dla graczy w RPG. Nie wiem ile opowiadań zamieściłem w ciągu ośmiu lat kariery. Trzeba by policzyć, sądzę że było ich nie miej niż 6-8 rocznie. 50-60 tekstów posłużyło za taran. Ludzie zapamiętali najpierw mojego bohatera, potem moje nazwisko. Nawet niejaki jacek sobota (imiona i nazwiska infamisów piszemy tradycyjnie małą literą) słyszał o mnie, aczkolwiek programowo nie czytał.
Jeśli zatem ktoś chce iść moją drogą, nie ma innego wyjścia. Musi obłożyć pisma tekstami, zasypać czytelnika swoją tfu-rczością i ogólnie wypromować swoje nazwisko. Jeśli bowiem zechcemy debiutować, od razu książką trafimy do salonu wielkich przegranych. Nawet jeśli napiszemy arcydzieło, pies z kulawą nogą go nie kupi... Wszystko, co zamieścimy w gazetach czy na forach internetowych, to nasza reklama. Co więcej, mamy ją nie dość że za darmo, to jeszcze często nam za to zapłacą.
Nasze teksty powinny mieć coś, co je wyróżnia z masy. Ja akurat wybrałem humorystyczne pogranicza fantastyki. Mimo sukcesów książek Bułyczowa czy Pratcheta, w Polsce nikt na dobrą sprawę nie eksplorował tych kierunków. Uznałem, że jest to niemal dziewiczy ugór. Dziś zbieram tam plony. Andrzej Sapkowski zajął się "wszawym gatunkiem fantasy" i, jak wszyscy wiemy, osiągnął ogromny sukces. Osiągnął go dzięki temu, że pisał rzeczy, które dla polskiego czytelnika były w pewien sposób nowe. Jarosław Grzędowicz, dla odmiany, poszedł w stronę ciężkiego ponurego horroru. Ta gałąź także nie cieszyła się u nas większym powodzeniem. Był pierwszy. Też chyba nie narzeka. Zatem jeśli chcemy trwale wpisać się w krajobraz literatury, musimy plunąć na konwencje i zaproponować coś nowego. Stworzyć nową gałąź albo przeszczepić na pień polskiej fantastyki jakiś pęd istniejący już w literaturze na wschodzie lub zachodzie. Jeśli wymyślimy coś naprawdę ciekawego, mamy szanse w przyszłości stać się klasykami podgatunku, jak ja stałem się "klasykiem literatury menel-fikction". Oczywiście błędem byłoby koncentrowanie się na jednej niszy. Choćby dla higieny psychicznej należy od czasu do czasu napisać coś zupełnie innego. Musi to być przy tym na tyle dobre, by czytelnicy przyzwyczajeni np. do przaśnych klimatów Wędrowycza przeczytali to bez bólu.
Raz na kilka - kilkanaście numerów czasopisma pojawia się opowiadanie wielkie. Tekst, który w pamięci czytelnika wypali wyraźny ślad, coś o czym będzie się dyskutować przez kolejne lata, coś o czym redaktorzy powiedzą "wtedy dziesięć lat temu bywali wielcy pisarze. A pamiętacie jak zamieściliśmy choćby takie...". Wielkie opowiadanie tworzy legendę pisma i samo przechodzi do legendy. Nawet jeśli go nie czytaliście, słyszeliście o nim od tych, którzy czytali.
Przykłady? "Noteka 2015" Konrada T. Lewandowskiego, "W leju po bombie" Andrzeja Sapkowskiego, "Tkacz iluzji" Ewy Białołęckiej "Autobahn nach Poznań" Andrzeja Ziemiańskiego.
Cały dowcip polega na tym, by w naszej twórczości co jakiś czas pojawiał się tekst naprawdę wysokich lotów. Tych mniej ważnych, dobrych ale słabszych, nikt nie zapamięta. Te wielkie zbudują nam markę. To pierwszy klucz do sukcesu. Oczywiście najlepiej byłoby debiutować czymś takim. Jeśli zdarzy nam się napisać takie opowiadanie musimy dobrze zastanowić się komu je sprzedać. Nie może to być pismo o niskim nakładzie. Taki tekst należy umieścić w miejscu, gdzie przeczyta je możliwie dużo ludzi. Dwa razy w życiu napisałem teksty, które zaliczyć mogę do tej klasy: "2586 kroków" i "Samolot do dalekiego kraju". Pierwszy umieściłem wręcz fatalnie - ukazał się w jednym z ostatnich numerów "Fenixa". Przeszedł prawie niezauważony... Taki tekst jest jak diament znajdowany miedzy stosami brukowców.
Napisałem około 80 opowiadań. Dwa uważam za naprawdę udane. Proporcja wyniosła więc w moim przypadku 1:40. Może Wam uda się te proporcje poprawić. A w każdym razie należy próbować.

Tymczasem minęły powiedzmy 3 lata od naszego debiutu. Puściliśmy w świat 20 opowiadań, pojeździliśmy po konwentach i nadeszła pora wydania pierwszej książki.
W zamierzchłych czasach komuny ludzie zarabiali sporo, a przy tym nie bardzo mieli te pieniądze na co wydać. Dobra użytkowe w rodzaju pralek czy samochodów były dostępne nielicznym, gry komputerowe dopiero się pojawiały, w telewizji był jeden program w porywach do dwu, magnetowid był luksusem... Brakowało dzisiejszych rozrywek, literatura nie miała konkurencji. Za nadwyżki pieniędzy kupowało się książki. Były to czasy, kiedy w antykwariacie czy księgarni, zbiór opowiadań Zajdla czy Bułyczowa kupowałem dlatego, że wśród zamieszczonych jedno lub dwa opowiadania były mi nieznane. Czasy się zmieniły. Dziś jeśli wydamy zbiorek opowiadań wcześniej opublikowanych, to choćbyśmy byli ulubionym pisarzem dla tysięcy czytelników, zostanie on na regale w księgarni aż pokryje się kurzem i pajęczynami. Po prostu teksty są im znane, a w dzisiejszych czasach każdy, zanim wyda złotówkę na książkę, najpierw kilka razy obróci ją w palcach...
Gdy planowaliśmy wydać pierwszy tom zbioru opowiadań o Jakubie mieliśmy ten sam problem. Weszły do niego teksty częściowo już czytelnikom znane, jednak trzeba było dodać na zachętę choć 1/3 zupełnie świeżych. Mikropowieść "Hotel pod Łupieżcą" - mogąca stanowić idealny wypełniacz, leżała czekając na druk w "Science Fiction". W ostatniej chwili wydarłem ją redaktorowi z gardła, obiecując w zamian dwa inne opowiadania, i dołączyłem do powstającego zbiorku... Jeśli więc chcemy wydać naszą pierwszą książkę, musimy zadbać o to, by 1/3 jest objętości stanowiły teksty czytelnikowi zupełnie nieznane.

W chwili obecnej, składając pomału zbiór opowiadań bez Wędrowycza, mam nieco ułatwioną sytuację. Niektóre z tych tekstów ukazały się 6-7-8 lat temu. Dzisiejsi czytelnicy mieli wtedy 5-7-10 lat. Część puściłem w "Fenixie", gdy gazeta ta chyliła się już ku upadkowi, a nakład sprzedany wynosił... to chyba tajemnica handlowa, ale w każdym razie niewiele. Część ukazała się w rożnych efemerycznych periodykach, fanzinach, informatorach konwentowych. Pozostałe na łamach 4 różnych pism, wydawanych w różnym okresie. Teoretycznie nikt nie powinien znać więcej niż połowy. Mimo to liczyć się muszę z istnieniem fanatyków tropiących i kolekcjonujących płody mego umysłu - więc zasada pozostaje ta sama: Minimum 1/3 objętości stanowić muszą niepublikowane.

Wydajemy naszą pierwszą książkę. Hurrra! Odwaliliśmy reklamę i promocje, książka opatrzona jest naszym wpadającym w ucho nazwiskiem. I co dalej? Może wstrząsnę Wami - ale nadal niewiele z tego wynika. Ogólnie pojmowany fandom, uczestnicy konwentów i czytacze czasopism branżowych był analizowany parokrotnie przez speców od marketingu. Ocenili oni głębokość rynku fantastycznego w Polsce na ok. 150-200 tys. ludzi, podczas gdy zaangażowani w ruch fanowski, stanowią circa 2% tej grupy. Nasza reklama to dobry początek. Ci aktywni kupią książkę i potem będą polecali mniej aktywnym znajomym - jednak trzeba za wszelką cenę zahaczyć także pozostałe 196 tysięcy miłośników fantastyki.

Najskuteczniej było by zrobić to przy pomocy reklamy telewizyjnej - problem w tym, że mało kogo dziś na to stać... Jeszcze zanim znalazłem wydawcę, wiedziałem, że cholernie istotna będzie okładka przyszłego zbioru. Oficyna wydawnicza "Binaria" - nosząca się z zamiarem publikacji Wędrowycza, a posiadająca doświadczenie raczej w wydawnictwach encyklopedycznych, miała pomysł raczej średnio udany; czarne tło na nim czerwone literki. Czy ktoś sięgnąłby po taka książkę? Czy księgarz umieściłby ją na właściwej półce? Trudno ocenić.

W swojej kolekcji dziwnych papierków miałem śliczną grafikę zrobioną przez Andrzeja Łaskiego do opowiadania "Wiat święta" - wnętrze obory, pijany Jakub, pijany święty Mikołaj pali skręta, wokoło walają się puste flaszki, krowa liże egzorcystę po ciemieniu. Pomyślałem, że gdyby to pokolorować... Książka broni się okładką. To odjechana grafika, złocone literki, ciekawy krój czcionki zachęcają potencjalnego klienta, by wziął ją do ręki. Jeśli tylko istnieje taka możliwość, należy sprawy dopilnować.
Jeśli w przyszłości kompilować będziemy zbiór swoich tekstów, siłą rzeczy musimy dokonać selekcji. Podzielić swój dorobek na kilka grup, każdej nadać znak jakości - jedną czwartą tych najsłabszych musimy odrzucić. Nie ma sensu ryzykować, że taka kropla zgnilizny popsuje nam beczkę destylatu. Umieszczamy tam opowiadania dobre i doskonałe, oraz wielkie... Im więcej wielkich opowiadań umieśćmy w tomiku, tym oczywiście lepiej.
Poleć artykuł znajomym
Pobierz artykuł
Dodaj artykuł z PP do swojego czytnika RSS
  • Poleć ten artykuł znajomemu
  • E-mail znajomego:
  • E-mail polecającego:
  • Poleć ten artykuł znajomemu
  • Znajomy został poinformowany
valdens · dnia 14.02.2009 20:42 · Czytań: 5338 · Średnia ocena: 4,38 · Komentarzy: 11
Komentarze
kuros dnia 14.02.2009 21:11 Ocena: Dobre
1. :):)
"2586 kroków" to akurat panie Andrzeju udane wyjątkowo, przyznaję :)

Gdzie najlepiej wysyłać prace, które wydają mi się dobre? Wiem, wiem. Tytuły znam. Ale gdzie przelicznik zwiększenie popularności własnej/szansę publikacji jest największy?
Samuel Niemirowski dnia 15.02.2009 03:02 Ocena: Świetne!
Zdaje się, że casus niejakiej Masłowskiej nie potwierdza tej tezy

:p
szyryn dnia 15.02.2009 10:39 Ocena: Świetne!
Wędrowycz wychyliłby manierkę pryty. Rozjaśniony umysł podpowiedziałby co i jak.
Asliae dnia 15.02.2009 11:27 Ocena: Świetne!
Uh, ciężki jest los pisarza... Ale, o dziwo, artykuł dopinguje mnie do pracy :D Do pracy nad stylem i szukania dobrych tematów, szlifowania tekstów. A nuż kiedyś się jednak uda...
Jak zwykle, nie ma tu wielu odkrywczych rzeczy, ale zebrane razem i świetnie przekazane, pomagają :)
AnonimowyGrzybiarz dnia 15.02.2009 16:00 Ocena: Świetne!
Nie "Pratchet" a "Pratchett" :)
kolejny dobry tekst.
A, że trudno jest, to wiedziałem.
Ale na, chociażby, Pana przykładzie widać, że można.
pw dnia 16.02.2009 16:00 Ocena: Świetne!
Cytat:
wiedziałem, że cholernie istotna będzie okładka przyszłego zbioru.

Pełna zgoda. Jk mi czegoś ktoś nie poleci, a nie mam pomysłu to, może nie w 100%, ale okładka ma duży wpływ na mój wybór ;)
bury_wilk dnia 16.02.2009 20:48 Ocena: Bardzo dobre
Ja w planowaniu (również własnej kariery) to jestem zupełnie niezły... z realizacją tylko na razie nie wychodzi :(
AnonimowyGrzybiarz dnia 17.02.2009 11:48 Ocena: Świetne!
o. to ja mam podobnie :D
AnonimowyGrzybiarz dnia 26.03.2009 16:12 Ocena: Świetne!
a co jeśli ślę opowiadania gdzie się da, a nikt nie odpisuje? O.o
No dobra, posłałem na razie od SF i NF, ale i tak mogliby jakoś szybciej odpisywać :D
a jeśli nie odpiszą to co wtedy? słać drugi raz?
Tomasz Lippoman dnia 23.07.2009 22:35 Ocena: Dobre
Słusznie Waść prawisz.
Jest jednak i inna strategia. Opowiadania można publikować w prasie, niekoniecznie literackiej.
W zwykłych gazetach, jak choćby i regionalnych.
Co nam to daje.?
Pieniądze. Nakłady nieporównywalne z nakładami książek.
Spore szanse na wydanie ksiażki raz na kilka lat i sprzedaż w przyzwoitym nakładzie paru tysięcy egzemplarzy.
Sławy taka nie daje. Po co nam jednak sława? Najlepsze samice, cenią pisarzy bogaczy a raczej po prostu bogaczy
Melock dnia 03.11.2017 22:16
Naszła mnie taka refleksja. Po co wy chcecie zostać pisarzami? Żeby zarobić duże pieniądze sprzedając duże nakłady? To dyskwalifikuje twórcę już na wstępie. To powinno być efektem ubocznym a nie celem samym w sobie. A porady w tym artykule przypominają model biznesowy przebicia się na rynek z nowym szamponem do włosów.
Jeśli będziecie się kierować drogą komercyjną to nadal będziemy męczeni sztampami typu "Harry Potter" czy film "Avatar", jeśli chodzi o kino. Szczególnie ten ostatni badziew stał się klasyką tandety.
Powiem jak ja to widzę. Bardzo lubię fantastykę, ale jej niemal nie czytam. Dlaczego? Bo nie ma czego. Kiedy idę do Empiku to widzę taki oto obrazek - pierwsza półka z kilkudziesięcioma (!) kopiami "Krwi Elfów" Sapkowskiego. Druga półka - cały sznureczek kolejnych przygód Wędrowycza, pisanych cynicznie dla kasy, z coraz bardziej wymęczonymi pomysłami. Autor już chyba nie selekcjonuje pomysłów tylko wrzuca wszystko jak leci. Panie Pilipiuk, ile można?!
Lecimy dalej, następna półeczka. Na pierwszy rzut oka książki ułożone po trzy kopie obok siebie. Ale okazuje się że nie, każda jest inna, ale to trylogie, dlatego mają podobne okładki. Cała półka. Od lewej do prawej. Dlaczego trylogie? DLA KASY. Bo jeśli jedna chwyci, to frajer kupi następną, a być może jeszcze jedną... Doprawdy szczere podejście do czytelnika, pogratulować. Następna półka. Dwadzieścia książek z bardzo podobnymi okładkami. O, co to może być? Okazuje się, że to różne powieści tego samego autora, ale osadzone w tym samym uiwersum, z tymi samymi postaciami. Po co się męczyć, skoro już raz coś chwyciło? Trzeba to eksploatować ile wlezie aż czytelnicy zwymiotują.
A większość tego całego szajsu w klimatach fantasy. Opowieść o przygodach rycerza, który walczył z ogrami, opowieść o elfach, inna z kolei o krasnoludach. Jeszcze inna o Magach. I krasnoludach.
Na Boga... Tolkien to wymyślił, opisał i temat zakończył, drodzy autorzy, będziecie to samo przerabiać w nieskończoność?! Panie Pilipiuk, Sapkowski to miało być to nowum? OK, rozumiem "Narrenturm", ale "Wiedźmin", poważnie?
Sprawdzam ostatnią półkę. Ocho, tutaj chyba nie ma trylogii. Zdejmuję z półki wyróżniającą się okładką książkę. Kartkuję, czytam streszczenie z tyłu. I nagle zauważam pogrubioną czcionką "Kolejna część z ośmiotomowego cyklu ...". Noż by cię ...!
I tak to właśnie wygląda. Więc jeśli drodzy przyszli pisarze chcecie tworzyć kolejne klony oparte na "trójaktówce" i innych poradach z warsztatów pisarskich to możecie dać sobie spokój. Myśmy to wszystko już dawno widzieli.
Polecane
Ostatnie komentarze
Pokazuj tylko komentarze:
Do tekstów | Do zdjęć
Per fumum
17/08/2022 18:34
Na taką radę czekałam :) :) Pozdrawiam i dziękuję »
Arkady
17/08/2022 17:55
Dwa razy podchodzę do tego wiersz i za każdym razem wyciągam… »
Arkady
17/08/2022 17:47
Brytko masz wyobraźnię trzeba przyznać, ładnie to ujęłaś...… »
Arkady
17/08/2022 17:38
Biorąc pod uwagę wiele aspektów wiersz będzie stale… »
Arkady
17/08/2022 17:13
Wolnaduszko, rytmika wiersza przypomina mi trochę Stepy… »
Arkady
17/08/2022 17:01
Dziękuję dziewczyny. Wiersz powstał trochę z przekory. Ktoś… »
Korektorka
17/08/2022 14:41
Dzień dobry, Dziękuję za tekst. Kilka przykładowych… »
Wiga
17/08/2022 14:07
Lubię Twoje pióro. Znikasz, pojawiasz się i znowu na… »
Per fumum
17/08/2022 12:09
Sztuka jest żyć tym życiem w zgodzie ze swoim sumieniem,… »
Jacek Londyn
17/08/2022 12:08
Heloł! Nie czytałem u konkurencji. Coś straciłem? :) Nie… »
KatarzynaKoziorowska
17/08/2022 12:00
Dobra Cobro, dzięki serdeczne! Pozdrawiam. »
Per fumum
17/08/2022 11:55
Słowa mają potężna moc.Pamiętamy je nawet po latach.… »
Per fumum
17/08/2022 11:50
Lubię wiersze z ptasim motywem, bo potem czuje jakieś… »
Jacek Londyn
17/08/2022 10:53
Piękny komentarz, Afrodyto. Cieszę się, że polubiłaś… »
Brytka
17/08/2022 10:10
To takie przykre.. pozdrawiam »
ShoutBox
  • akacjowa agnes
  • 14/08/2022 20:07
  • Wiedziałam, że na coś się przydam i bez moich życzeń, mogłoby być dużo gorzej ;)
  • Dobra Cobra
  • 14/08/2022 09:59
  • Dzięki Twemu życzeniu miałam naprawdę dobrą noc. A i długi weekend też niczego sobie ;) Pozdrawiam
  • akacjowa agnes
  • 13/08/2022 21:54
  • Dobrej nocy, portalowcy :) Miłego długiego weekendu
  • Darcon
  • 14/07/2022 20:17
  • Mało osób ma czas na "betowanie", ale możesz przysłać mi na priv opowiadanie, które skasowałaś. Sprawdzę, zasugeruję i uzasadnię półkę, tylko nie od razu. Dwa w jednym, coś jak szampon. ;)
  • Wiktor Orzel
  • 12/07/2022 08:09
  • Nie czytamy wszystkich komentarzy, bo nie mamy na to czasu. Twój akurat mi się rzucił w oczy, to nic osobistego. ;)
Ostatnio widziani
Gości online:0
Najnowszy:Usunięty
Wspierają nas