Polski PEN Club, obchodząc stulecie swojego istnienia, rozpoczyna nową kampanię pod nazwą „Literatura Zakazana”. Akcja ma na celu przypomnienie o rosnącym zagrożeniu dla wolności słowa i czytelnictwa, wynikającym z cenzury i zakazów literackich na całym świecie.

Inicjatywa, zainspirowana międzynarodowymi kampaniami takimi jak Banned Books Week, podkreśla, że każda książka stanowi fundament wolności myślenia i wypowiadania się. Według PEN Clubu, tam gdzie ogranicza się dostęp do literatury, ogranicza się także swobodę umysłu.

Jak podają organizatorzy, cenzura nie jest zjawiskiem historycznym. W 2022 roku w samych Stanach Zjednoczonych zakazano 1477 tytułów. Podobne praktyki widoczne są również na Węgrzech, Białorusi, a także w krajach Europy Zachodniej, gdzie książki są wycofywane z bibliotek, cenzurowane lub usuwane z programów nauczania.

Kampania PEN Clubu zwraca uwagę, że „zakazana książka” to nie tylko ta, która jest oficjalnie zakazana przez władze. Często z półek znika również pod naciskiem społecznym – ze strony organizacji religijnych, rodziców czy aktywistów. Wspólnym mianownikiem tych działań jest obawa przed treściami, które mogą być kontrowersyjne, niewygodne lub zmuszają do refleksji.

Obecnie najczęstszym powodem cenzury jest poruszanie tematów związanych z LGBTQ+, polityką, religią czy krytyką władz. Przykładem jest konfiskata setek kurdyjskich tytułów przez turecką policję w 2024 roku, wprowadzanie ustawowych zakazów książek o tematyce LGBTQ+ na Węgrzech czy zamykanie księgarń w Białorusi. Akcja „Literatura Zakazana” ma uświadomić, że prawo do swobodnego wyboru lektury to fundamentalna wartość, którą należy aktywnie chronić.

Kulminacyjnym momentem jubileuszowego roku będzie 91. Kongres Międzynarodowej Federacji PEN, który odbędzie się w Krakowie w dniach 2-5 września 2025 roku. To najważniejsze wydarzenie w kalendarzu ruchu społeczno-literackiego, które co roku gromadzi setki przedstawicieli centrów PEN z całego świata. Krakowskiemu kongresowi towarzyszyć będzie seria otwartych dla publiczności debat i spotkań z wybitnymi pisarzami i intelektualistami. Swój udział potwierdzili między innymi Swietłana Aleksijewicz, Agneta Pleijel, Raja Shehadeh, Andrej Kurkow i Kristina Sabaliaskaite, a współgospodynią Kongresu będzie Olga Tokarczuk.

źródło: penclub.com.pl